Związek Akademicki „Pro Patria”, inicjatorami założenia Związku w X 1980 była grupa studentów, prowadzących dotychczas działalność w Ruchu Młodej Polski (RMP): Marek Jurek, Krzysztof Nowak, Piotr Mierecki, Piotr Walerych, Marek Broda i Jarosław Fiszer. Komunikat - podpisany przez Komitet Założycielski ZA „Pro Patria” – informujący o powstaniu tej organizacji, ukazał się z datą 21 X 1980. Informowano w nim, że sytuacja która powstała „w wyniku przełomu sierpniowego stworzyła nowe możliwości w dziedzinie samoorganizacji społeczeństwa”. Jednocześnie założyciele organizacji zadeklarowali, że nie stanowiła ona konkurencji dla NZS, a członkostwo w „Pro Patrii” nie wykluczało możliwości działania w NZS. Pod przedmiotowym dokumentem podpisało się 19 studentów UAM – członków Komitetu Założycielskiego ZA „Pro Patria” UAM. Organizacja została zarejestrowana przez rektora UAM 1 III 1981. Jej przewodniczącym został Marek Jurek. ZA „Pro Patria” był organizacją ideowo-wychowawczą, której statutowym celem było „formowanie i upowszechnianie nowoczesnej, integralnej myśli patriotycznej, opartej na podstawie katolickiej etyki społecznej”. Jedną z form jej działalności było organizowanie prelekcji. Do Poznania zaproszono między innymi Marię Moczulską i Aleksandra Halla. „Pro Patria” prowadziła również niezależną działalność wydawniczą – w 1981 na UAM ukazywało się pismo zatytułowane „Pod prąd”. Jego redaktorami byli: Marek Broda, Piotr Mierecki i Marek Robak. W tym samym roku na AE, wspólnie z NZS i NSZZ „S”, wydany został „Biuletyn Informacyjny”. Z ramienia „Pro Patrii” w jego redakcji był Wiesław Polakiewicz. Część członków „Pro Patrii” działała jednocześnie w NZS i w l. 1980-1981 obie organizacje ze sobą współpracowały. Po wprowadzeniu stanu wojennego internowano kilku członków „Pro Patrii”, organizację rozwiązano, a Marek Jurek ukrywał się przez kilka miesięcy. Działalność „Pro Patrii” była rozpracowywana przez SB w ramach SOS krypt. „Fiszbin”. Zadaniem SB było m.in. „prowadzenie działań destrukcyjnych w celu rozbicia związku od wewnątrz”. W działaniach operacyjnych SB wykorzystywała przede wszystkim TW ps. „Kuba” i TW ps. „Paweł”, a także TW ps. „Aleksander”, TW ps. „George” i TW ps. „Hubert”. według Przemysław Zwiernik w Encyklopedia Solidarności